nieuws

Orgeldag Noord Nederland 2018

Zie de pagina orgeldag voor een korte impressie van deze dag geschreven door Dirk Molenaar.


26 mei – Een invaller op de Leenster orgelbank

Het zou de Rijssense organist Dick Sanderman zijn die het concert van 26 mei aanstaande op het Leenster Hinsz-orgel zou verzorgen. Ware het niet dat hij in het buitenland ziek werd en momenteel thuis aan moet sterken en rust nemen. Gelukkig was er een Groninger organist die bereid was het concert over te nemen, uiteraard met een ander programma. Dat is de organist Jellegeert Postma uit Pieterzijl. Postma studeerde orgel aan het Stedelijk Conservatorium in Groningen bij Wim van Beek, koordirectie bij Cees Rotteveel, kerkmuziek bij Caspar Honders en klavecimbel bij Jaques Ogg. Ook studeerde hij schoolmuziek. Postma is als cantor-organist verbonden aan de kerken van Grootegast en Hardegarijp. Naast concerten als organist en continuo-speler geeft hij met zijn echtgenote, de blokfluitiste Berta Kwant, regelmatig concerten in binnen- en buitenland.

In Leens speelt Postma werken van ondermeer Frescobaldi, Froberger, Sweelinck en Bach. Hij brengt zaterdagavond tevens een werk van eigen hand: variaties over “If she forsake me” (Phillip Rossetter). Het komt zeer weinig voor dat een Gróninger organist eigen composities speelt, dus dit mag een aangename bijzonderheid heten. Het ‘invalconcert’ wordt besloten met Bach: een koraalgebonden werk – Dies sind die heil’gen zehn Gebot – en een vrij werk. Op bepaalde manier is dit werk echter niet zo vrij, want het is Bachs beroemde Passacaglia (BWV 582). In een passacaglia is namelijk de bas ‘de baas’. Boven dit steeds terugkerende basthema gebeurt er van alles in het stemmenweefsel erboven, vele variaties lang. Bij Bachs meesterwerk zijn dat er twintig. Aan dat variëren gaat de bas ook meedoen. Ook wordt het thema soms verlegd naar een andere stem. De aaneengeschreven variatiereeks  mondt uit in een grootse fuga op het beginthema, met twee vaste tegenstemmen, contrasubjecten geheten, afgesloten met een zevenstemmig slotakkoord. Dan is de organist uiteraard allang op het volle werk.


19 mei – Vioolimitatie op Hinsz-orgel Leens

Op het concert dat de welbekende organist en pianist Leo van Doeselaar zaterdag aanstaande – aanvang 20.00 uur – in Leens geeft, zal het Hinsz-orgel het geluid van een viool proberen over te brengen. Het instrument orgel is in de loop der eeuwen één grote imitator geworden, resulterend in registers als Trompet, Fagot, Dulciaan, Hobo, Violoncel, Trommel. Ja, zelfs de mens kan op een orgel nagedaan worden: Vox Humana. In Leens is het register Viola, of Viola di gamba niet aanwezig, maar sinds het mode werd om strijkorkestmuziek voor het orgel te arrangeren, zijn het de Prestanten van het orgel – die in het front staan – die dan worden ingezet. Deze registers hebben van zichzelf al een lichte aanzet, een streek. Van Doeselaar heeft voor Leens wel vaker een speciaal thema, maar deze keer heeft het concertuur de titel Imitatio violistica. De term komt van de Sweelinck-leerling Samuel Scheidt (1587-1654). Van Doeselaar speelt uit Scheidts Tabulatura Nova de Cantio sacra over Vater unser im Himmelreich, waar in de vijfde variatie de frasering van een viool wordt geïmiteerd. Tevens speelt hij voor orgel overgezette vioolwerken van een paar andere componisten, zoals van Marc-Antoine Charpentier. Bach heeft uit zijn eigen werk voor viool ook wel eens een transcriptie voor orgel gemaakt. Van Doeselaar speelt er twee, alsmede Bachs partita nr. 2 voor vioolsolo, in een bewerking voor klavecimbel van Gustav Leonhardt, voor orgel aangepast door de concertgever.

Een bijzonder concert dus: viool door de mond van een orgel.


12 mei – Orgeldag Noord-Nederland start van orgelseizoen Leens

De jaarlijkse Orgeldag Noord-Nederland op de tweede zaterdag van mei is een dag waarop meer dan honderd kerken gastvrij openstaan. Van te voren aangemelde spelers kunnen dan een half uur alle klanken van het desbetreffende historische orgel verkennen. De organisatie ervan is sinds jaar en dag in handen van de Stichting Hinszorgel Leens. Op deze dag speelt de wind niet alleen voor orgelpijpen een wezenlijke rol, maar ook voor draaiende molens: de Nationale molendag. En de wind is deze dag ook vóór of tegen op de Nationale fietsdag. De Orgeldag Noord-Nederland  wordt steevast afgesloten met een voor ieder aansprekend concert op het Hinsz-orgel (1733) in de Petruskerk van Leens. Dit uur concert, dat voor sommige orgelspelers soms een kleine reünie is, begint om 17.00 uur. Organist is dan Geert Bierling, stadsorganist van Rotterdam. Hij zal tevens het achttiende-eeuswe kabinetorgel bespelen dat sinds vorig jaar in de Petruskerk staat. Op het concertprogramma staan werken van Händel, Bach en van de concertgever zelf. Van eerstgenoemde klinkt een door Bierling gemaakte orgelbewerking van delen uit het zeer bekende Music for the Royal Firework. Maar er is tijdens dit concert ook iets bijzonders: de presentatie van het Schnitgerboek, een bundel met zes koraalbewerkingen in barokstijl, door Bierling gecomponeerd. Bij het maken ervan liet hij zich inspireren door Bachs koraalbewerkingen en door de historische orgels die hij als jonge orgelstudent tijdens zijn orgel(zoek)tocht in het Groningerland tegenkwam. Het Leenster instrument maakte toen op hem grote indruk. Voor Bierling is Hinsz’ opus 2 “telkens weer een feest.”