nieuws

Orgeldag Noord Nederland 2020

Vanwege de maatregelen rondom het Corona-virus hebben wij als stichting moeten besluiten om de Orgeldag Noord Nederland voor 9 mei a.s. te annuleren. Wij rekenen op uw begrip en gaan er vanuit dat we volgend jaar op 8 mei 2021 dit evenement weer mogen organiseren en beleven.

Op deze plek willen wij alle vrijwilligers bedanken die zich bij de voorbereidingen van deze dag hebben ingezet, graag doen wij in 2021 weer een beroep op u!


Restauratie Hinsz-orgel 2020.

Zie menu restauratie voor meer informatie over de voortgang van de werkzaamheden. U zult begrijpen dat onze concertserie dit jaar een andere invulling zal krijgen, ook daarvan houden wij u op de hoogte onder het menu concerten.

 

 

 


Een jaar adempauze voor ons Hinsz-orgel. Met daarna  ‘nieuwe oude’ orgelwind!

Het Hinsz-orgel (1733) van Leens is waarschijnlijk het meest vertroetelde instrument van Nederland. En tevens het meest bespeelde dorpsorgel. Het laat zich sinds de restauratie van 1968 elk jaar regelmatig horen, naast de reguliere kerkdiensten. Er komen jaarlijks vele spelers naar Leens. Het orgel heeft een eigen stichting die bijna elke maand met liefde en aandacht over het orgel spreekt, wikt en weegt. Die stichting heeft donateurs. Deze en andere trouwe Leensgangers worden via de website en andere berichtgeving regelmatig op de hoogte gehouden, zoals u nu zélf aan het lezen bent. De klank van het instrument heeft het via plaat en cd ver gebracht. De jaarlijkse Orgeldag Noord-Nederland is destijds bij het orgel van Leens begonnen. En aan het eind van deze ook dít jaar weer zeer succesvolle dag heeft het orgel steevast het laatste woord. En het geeft hiermee tevens het begin aan van een nieuw concertseizoen.

Maar, geen orgel ontkomt er aan om vanwege het gestel eens een adempauze te nemen. Dit is feitelijk tegenstrijdig, want door zo’n gedwongen pauze heeft een orgel een tijdje helemaal geen adem!

Sinds 2015 beraadt de Stichting Hinszorgel Leens zich over een grote onderhoudsbeurt. De laatste grote restauratie werd afgesloten in 1968. Daarna was er regulier onderhoud, met af en toe eens extra werk aan een specifiek aspect. We overwogen eigenlijk reeds jarenlang om groot onderhoud te doen laten gebeuren. Hierbij werd de wens geuit dat dan misschien de frontpijpen uit 1922 konden worden vervangen. Want de Prestant 8 vt (HW en Ped.) en Prestant 4 vt (RW) klonken ‘minder Hinsz’ dan gewenst. Na de restauratie in 2008  van de drie jaar oudere ‘broer’ van ons orgel, standplaats Zandeweer, werd dit nóg duidelijker. Adviseur Henk de Vries werd gevraagd een rapport op te stellen tot groot onderhoud, met verkenning tot een iets omvangrijkere aanpak, om het orgel wat dichter bij de situatie van vóór 1968 (restauratie) en 1922 (nieuw front en nieuwe windvoorziening) te krijgen. Toen het rapport van De Vries uitkwam, subsidie toegezegd was en daarop drie uitgenodigde orgelmakers een offerte hadden ingestuurd, waren er concrete stappen gezet tot aanpak. Maar er bleek opeens een extra subsidiestroom te klateren die ook in Leens duidelijk hoorbaar was. Om kort te gaan: Leens was er de tweede keer ook bij! Nu werd het mogelijk om het zo gewenste plan B te realiseren: groot onderhoud in het kader van een kleine restauratie. Met het oogmerk om een aantal wezenlijke veranderingen die aan het orgel  waren verricht in 1922 en 1968  ongedaan te maken. De drie uitgenodigde orgelmakers gingen opnieuw aan het rekenwerk. Op een speciale vergadering eind april werd gekozen voor Ogelmakerij Reil B.V. uit Heerde. Directeur Hans Reil vond het een bijzonder eervolle opdracht! Voor ons heeft ook meegespeeld dat Reil in de afgelopen jaren veel ervaring heeft opgebouwd met de restauratie van de Hinsz-orgels van Zandewee, Haren, Uithuizermeeden en Appingedam. Vooral de restauratie van de oudere broer van ons Hinsz-orgel, heeft natuurlijk veel extra inzicht gegeven om te weten hoe het in Leens straks gaat/moet!

Wat houdt het groot onderhoud/restauratieproject precies in?

Om maar met het meest verheugende te beginnen voor het tijdelijk ademloze orgel: de ‘longen’ worden als weleer, met de reconstructie van de balginstallatie met vijf spaanbalgen. Deze restitutio in integrum van de windvoorziening is ook gebeurd bij de Hinsz-orgels in Zandeweer, Haren, Roden (gerestaureerd door Fa. Bakker & Timmenga), Uithuizermeeden en Meeden (gerestaureerd door Henk van Eeken). En de windladen krijgen weer hun oorspronkelijke pulpetenplanken. De speel- en registermechaniek krijgen ook veel aandacht. De registers van het Rugpositief waren de laatste jaren  zó moeilijk bedienbaar dat de organist er bijkans rug(werk)klachten aan over hield …  Alle pijpwerk wordt nauwlettend nagezien; eindelijk krijgen we dan ook weer een Quintadena 16 vt die met name in het groot octaaf zijn zegje kan doen! Tevens worden de tongwerken van hun kuren afgeholpen. En het front!? Nee, geen níeuw klinkend aangezicht. Want vorig jaar, tijdens een dag dat er zes Prestantpijpen van Zandeweer op Leenster gaten werden gezet, bleek na een reversibele proef dat het Doornbos-front  door een herintonatie aanmerkelijk meer des Hinsz kan gaan  klinken! En dit zal in zekere zin ook voor de overige stemmen gelden. Het hier en daar al te duidelijke ‘neo-barokke’ jaren zestig-accent zal goeddeels verdwijnen, ten gunste van de oorspronkelijke tongval van Hinsz’ opus 2.

Momenteel worden diverse fondsen aangeschreven, om deze metamorfose van ons Hinsz-orgel financieel mogelijk te maken. Misschien willen onze donateurs hier ook een steentje aan bijdragen!

Start van de werkzaamheden

Meteen na dit orgelseizoen zal de firma Reil beginnen met de werkzaamheden. Het hele komende jaar zal het orgel niet aanspreekbaar zijn. December 2020 zal de oplevering zijn, waarna het instrument nog een paar maanden kan bijkomen van deze revitaliserende operatie.

Op de Orgeldag Noord-Nederland van 2021 zal het orgel zich weer kunnen laten horen. Dus over twee jaar beleeft men een orgel dat weer – bijna – klinkt zoals het 288 jaar geleden heeft leren spreken. Op deze dag maken wij er een groot feest van, op de juiste winddruk!

Wij als bestuur beraden ons momenteel hoe we, samen met onze trouwe Leensgangers, dit orgelloze tijdperk moeten doorkomen zonder afkickverschijnselen. Daar kan al wel dit over worden gezegd: wij houden u nauwgezet op de hoogte over het Reilen en zeilen van deze restauratie!.

D.M.