nieuws

8 september – Orgel en vocaal ensemble in Leens

Het laatste concert in de jaarlijkse serie orgelconcerten op het Hinsz-orgel in de Petruskerk van Leens heeft meestal iets extra’s. Dit jaar is dat de medewerking van het vocaal ensemble Sonus Vita. Deze groep musici, onder leiding van de organist en dirigent Anjo de Haan, heeft in de loop der jaren een uitstekende naam opgebouwd en geeft regelmatig door heel Nederland concerten. Veel tv- en radio-opnamen werden gemaakt voor de IKON, NCRV en de KRO.

 

Het programma van zaterdagavond – aanvang 20.00 uur – vermeldt koor- en orgelwerken van ondermeer Jan Pietersz. Sweelinck, Samuel Scheidt, Clemens non Papa, Johann  Pachelbel en Christoph Demantius . De vocale werken worden afgewisseld met orgelwerken van Sweelinck, Scheidt, Van Noordt en Pachelbel. De vier orgelwerken worden gespeeld door de organist Stef Tuinstra die in het verleden meerdere keren heeft samengewerkt met Sonus Vita. Het een na laatste programmapunt is een improvisatie van Tuinstra over Psalm 96.

Het concert wordt besloten – en hiermee tevens de concertserie 2018 – met het Singet dem Herrn (Psalm 98, dubbelkorig) van Johann Pachelbel.


1 september – Naderend slot serie orgelconcerten in Leens

Het is de organist Kees van Eersel uit Zeeland die zaterdag het een na laatste orgelconcert in de Petruskerk van Leens verzorgt. Dit doet hij met werken van componisten uit drie eeuwen.

Van Eersel, geboren in 1944, heeft op muziekgebied een behoorlijke staat van dienst. Geboren in Vlaardingen studeerde hij aan het Rotterdams Conservatorium  bij Piet van den Kerkhoff en George Stam en sloot zijn studie af met de Prix d’ Excellence bij André Verwoerd. Hij studeerde ook nog bij Jean Langlais in Parijs. Tevens studeerde hij piano, koordirectie, compositie en beiaard. Van 1974-2009 was Van Eersel organist van de Grote kerk in Goes en was hij stadsbeiaardier van Zierikzee en Veere.

Het programma van zaterdagavond – aanvang 20.00 uur – begint met een zesdelig Magnificat van Johann Erasmus Kindermann (1616-1655). In Leens is deze componist uit Neurenberg in de inmiddels 51ste  jaargang orgelconcerten in Leens zelden te horen geweest. Kindermann schreef met name sterk contrapuntische orgelfuga’s en suites voor klavecimbel. Verder komen aan bod werken van G. Muffat, B.Galuppi en J.S. Bach. Van laatstgenoemde nu eens niet een groot Praeludium en fuga voor orgel, maar een Praeludium en fuga uit het tweede deel van het Wohltemperiertes Klavier. Van Eersel speelt van eigen hand een vierdelige trio-sonate en hij besluit zijn concert met een improvisatie.


25 augustus – Orgelconcert met werken van Bachs grote voorbeeld in Leens

Het orgelconcert dat aanstaande zaterdag op het Hinsz-orgel in Leens wordt gegeven, kan een Buxtehude-concert heten, want de Haarlemse organiste Gerrie Meijers speelt een aantal vrije en koraalgebonden werken van Dieterich Buxtehude (1637-1707), uit Lübeck. Het gebeurt niet zo vaak dat deze componist een uur lang het muzikale woord krijgt. In zijn tijd was Buxtehude met zijn orgelspel in zijn imposante Marienkirche een vooruitstrevend componist. Geen wonder dat de jonge Bach, met slechts een paar weken verlof, meer dan twee maanden in Lübeck bleef. Wilde je destijds organist worden van de Marienkirche dan diende je met een dochter van de vorige organist te trouwen. Het schijnt dat het Marienkirche-orgel een stuk aantrekkelijker was dan de dochter van Buxtehude. Een deel van de organistenbaan betrof het bijhouden van de kerkelijke administratie. Hierin heette je dan Werckmeister.

Gerrie Meijers studeerde op het Stedelijke Conservatorium in Arnhem af met onderscheiding. Op internationale concoursen won zij divers prijzen. Ze heeft tevens piano gestudeerd. Op haar concert in Leens zaterdagavond – aanvang 20.00 uur – speelt zij ondermeer het Praeludium g-moll (BuxWV 149), de Ciacona  c-moll, de overbekende Passacaglia d-moll, twee koraalbewerkingen en de Toccata in F (BuxWV 155).


18 augustus – Rotterdams organist in Leens

Het is de organist van het grootste orgel in Nederland – het vierklaviers Marcussen-orgel (1973) in de Rotterdamse Laurenskerk – die zaterdag het wekelijks concert in de Petruskerk van Leens verzorgt. Dat is Hayo Boerema. Hij is echter geboren en getogen Groninger. Zijn vooropleiding kreeg hij aan de Muziekschool Westerkwartier, waarbij hij begon bij Dirk Molenaar en verder ging bij Jellegeert Postma en Jelte Hulzebos. Zijn vakopleiding genoot hij bij Johan Th. Lemckert in Den Haag. Aan het Rotterdams Conservatorium studeerde hij koordirectie en vervolgde hij zijn improvisatielessen bij Jos van der Kooy en in Parijs studeerde hij daarna nog bij Naji Hakim. Boerema won diverse prijzen bij internationale concoursen en festivals. Een aantal jaren geleden nam hij op cd alle orgelwerken op van Jehan Alain; momenteel doet hij dit met alle orgelwerken van Messiaen.

Vanwege het uitgesproken barokke karakter van het Hinsz-orgel (1733) van Leens zal Boerema zaterdag – aanvang 20.00 uur – geen twintigste-eeuwse muziek spelen, maar krijgt alleen Bach het muzikale woord. We krijgen te horen de Dorische toccata, een Concerto (naar Vivaldi) en de bekende vierdelige Pastorella. De vier delen zijn destijds niet in dezelfde tijd gecomponeerd. Als een na laatste op Boerema’s concert klinkt het zeer onderhoudende trio over Herr Jesu Christ, dich zu uns wend. Dit Bach-concert wordt besloten met het monumentale Praeludium en fuga c-moll (BWV 546).


11 augustus – Muzikaal werktuig in Leens

In het weekend van de Historische  dagen in Leens, bij de borg Verhildersum op zaterdag 11 en zondag 12 augustus, zijn weer oude landbouwwerktuigen te zien.

Maar in de Petruskerk van Leens is óók een boeiend werktuig te aanschouwen! Wat echter met Arendploegen of zichtmachines onmogelijk is, kan wél op het werktuig in de Petruskerk. Er staan er zelfs drie. Het Griekse woord voor werktuig was namelijk ooit Organum. Dit woord werd later gebruikt voor alle muziekinstrumenten en daarna expliciet als aanduiding voor een orgel.

Het concert op het Hinsz-werktuig wordt zaterdag 11 augustus verzorgd door een jonge – 25 jaar – zeer getalenteerde organist. Hij is tevens pianist en was afgelopen jaar winnaar van de International Martini Competition in Groningen. Het gaat hier om Laurens de Man. Hij studeerde aan het Conservatorium van Den Haag. In 2009 won hij als pianist een eerste prijs op het Prinses Christina Concours in Den Haag. Het afgelopen jaar verscheen van hem een piano-cd met werken van Bach.

Op De Mans concert zaterdag –  aanvang 20.00 uur – speelt hij werken van V. Lübeck (Praeludium in E), D. Buxtehude (Canzona in C en Ciacona in c). Van Bach horen we het Concerto in F (naar een vioolconcert van Vivaldi) en een vioolsonate (BWV 1001), waarbij het tweede deel, een fuga, indertijd door Bach zelf werd bewerkt voor orgel. De overige delen van deze sonate werden bewerkt door de concertgever. Hij besluit zijn concert met een werk van Johann Kaspar Ferdinand Fischer (1656-1746). Deze componist  uit Baden heeft vooral veel klaviermuziek geschreven, maar veel is niet bij het orgelpubliek bekend. Uit Fischers Musikalischer Parnassus, oder die IX Musen speelt De Man  Euterpe dat uit zes delen bestaat.

Op de borg Verhildersum staat een secretaire-werktuig uit ca. 1850 dat gedurende het weekend van de Historische Dagen op gezette tijden wordt bespeeld. Pal boven dit orgeltje komt volgend jaar het momenteel in restauratie zijnde jeugdportret van Edzard Jacob Tjarda van Starkenborg te hangen. Zijn weduwe Anna Habina gaf op 31 januari 1733 Albertus Anthoni Hinsz opdracht tot het maken van zijn opus 2 voor Leens dat hij afleverde in 1734.


4 augustus – Concert op drie orgels onder één kerkdak

Onder de gewelven van de Petruskerk van Leens staan drie orgels. Zaterdag zijn ze alle drie te horen bij het wekelijkse avondconcert van Peter van der Zwaag.

De Leeuwarder organist Van der Zwaag deed in zijn amateurtijd regelmatig mee aan orgelconcoursen van de Stichting Groningen Orgelland. Ook het Hinsz-orgel (1733) was om de zoveel jaar het muzikale strijdtoneel. Hij studeerde in 2015 af aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. In het Friese is Van der Zwaag organist van de Kurioskerk te Leeuwarden. hij is hoofdredacteur van de Friese Orgelkrant, de evenknie van de Groninger Orgelagenda. Tevens is hij eigenaar van de welbekende en vertrouwde (muziek)boekhandel Boeijenga die destijds in Sneek werd opgericht. Met al die concoursen behaalde Van der Zwaag diverse prijzen en als speler heeft hij momenteel een breed repertoire. In Leens speelt hij zaterdagavond – aanvang 20.00 uur – op de drie orgels werken van S. Scheidt, H. Scheidemann, M. Weckmann en J.S. Bach. Niet zo vaak voorkomend op een orgelconcert: tweemaal werk van de Sweelinck-leerling Samuel Scheidt, met ondermeer het bevallige variatiewerk Ach du feiner Reiter. In één concert dus het Hinsz-orgel (1773), het Mense Ruiter koororgel (1982) en het kabinetorgel (ca 1773) van een anoniem orgelmaker.


28 juli – Geschreven en geïmproviseerde orgelmuziek in Leens

Als de organist Sietze de Vries ergens vlak voor een concert opeens zijn orgelboeken kwijt zou zijn, dan zou hij de luisteraars met gemak langer dan een uur kunnen boeien en de mogelijkheden van het desbetreffende instrument tot het maximum kunnen uitbuiten. Want hij improviseert met het grootste gemak bijkans alle vormen uit de orgelliteratuur ‘aan elkaar’ en zet elk orgel naar zijn hand (en voet)! In Leens zaterdag aanstaande, aanvang 20.00 uur, zal hij hier eveneens welluidende voorbeelden van geven; hij begint en eindigt er zelfs mee.

Met het orgel van Leens ‘als uitvalbasis’ is De Vries een aantal jaren geleden een overeenkomst aangegaan met de Stichting Hinszorgel Leens om artistiek leider te zijn van het Orgeleducatie Centrum Groningen. Improvisatie staat hierbij nadrukkelijk ‘op het rooster’. Zaterdagavond speelt De Vries tevens werk van de ‘drie B’s: Buxtehude, Böhm en Bach. Van Buxtehude  de Toccata in d, van Böhm diens Vater unser im Himmelreich en van Bach ondermeer het Praeludium en Fuga D-dur. De improvisatie aan het eind zal wel gaan over een op te geven lied. Roept u maar …


21 juli – Bach en Hagen in Leens

Het alweer elfde concert in de zomerserie orgelconcerten op het Hinsz-orgel in de Petruskerk van Leens wordt zaterdagavond verzorgd door de Zwolse organist Toon Hagen. Op het programma van zijn concert – aanvang 20.00 uur – speelt hij zes werken van J.S. Bach, waaronder het wervelende Praeludium en fuga in D en Bachs minder bekende Allabreve, eveneens in de toonsoort D.

Toon Hagen is de vaste bespeler van het grootste Schnitger-orgel (1721) in Nederland, dat van de Michaelskerk te Zwolle. Toen destijds A.A. Hinsz de orgelmakerij overnam na de plotselinge dood van F. C. Schnitger en met Schnitgers weduwe trouwde, kreeg hij het Zwolse instrument in onderhoud. Het front, ontworpen door de Amsterdamse beeldhouwer Jurriaan Westerman, was voor Hinsz het uitgangspunt voor de vormgeving van al zijn instrumenten met vrij Pedaal. Het Leenster orgel (1733) was hiervan het eerste voorbeeld.

Hagen, die opmerkelijke composities maakt, ging de laatste jaren met een ‘huzarenstukje’ op orgel door het land: de uitvoering van Simeon ten Holts Canto ostinato. Van eigen hand speelt Hagen zaterdag Quemadmodum (partita over de melodie van Psalm 42) en Fantasie VII “Hope”, naar aanleiding van motieven uit Psalm 43.


14 juli – Concert op Hinsz-orgel van Leens

Het is de ene van de twee titulair organisten van de Groninger Martinikerk die zaterdag naar Leens komt: Erwin Wiersinga, die tevens organist is van het Hinsz-orgel in zijn woonplaats Roden. Het Leenster instrument is uiteraard het ideale medium om orgelmuziek uit de hoogtijd van de Barok te vertolken. Voor de van oorsprong Hamburger orgelmaker Albertus Anthoni Hinsz (1704-1785) was het orgel voor Leens het eerste grotere instrument dat hij afleverde. Met dank aan de borgvrouw van de net buiten het dorp gelegen borg Verhildersum die Hinsz de opdracht gaf. De landadel had het in Groningerland namelijk overduidelijk voor het zeggen bij de plaatselijke kerken. Daarom zijn de orgels soms beladen met heraldiek van de opdrachtgever.

Wiersinga brengt op zijn concert – aanvang 20.00 uur – een programma met ondermeer werken van twee van de meest briljante Sweelinck-leerlingen: de Hamburgse Heinrich Scheidemann en Samuel Scheidt uit Halle. Ook horen we twee werken van Dieterich Buxtehude. Van Vincent Lübeck – organist van destijds het grootste orgel van Europa,  het Schnitger-orgel (67 registers) in de Hamburgse St. Nicolaikirche – klinkt zaterdag een fuga. Het concert wordt besloten met drie Bach-werken, waaronder het onderhoudende Concerto in d. Het betreft hier een door Bach gemaakte bewerking van een vioolconcert van A. Vivaldi. Niet dat Bach hiermee ‘plagiaat’ pleegde, maar louter om door transcriptie  de Italiaanse componeerstijl beter te leren kennen. Dat overschrijven deed hij meer; in zijn eigen werken overtrof hij echter telkens zijn voorbeelden.


7 juli – Bach in Leens

Het is zaterdagavond in Leens Bach en nóg eens Bach wat de klok slaat bij het concert op het Hinsz-orgel in de Petruskerk. Ook wel logisch, want de uitvoerend organist, Cor Ardesch die stadorganist van Dordrecht is, begon in 2008 een project waarbij hij alle orgelwerken van Bach op het door orgelmaker Verschueren gemaakte Bach-orgel (2007) in de Grote kerk van Dordrecht op cd vastlegt. Ook op de website allofbach.nl komen hiervan opnamen voorbij.

In Leens begint Ardesch zaterdagavond – aanvang 20.00 uur – met het Praeludium en fuga C-dur (BWV 547), met het swingende preludium en de fuga die in het hele oeuvre van Bach de allermeeste thema-inzetten heeft. Ook een van de grotere partita’s staat op het programma: Sei gegrüsset, Jesu gütig. Deze partita gaat eigenlijk over het koraal O Jesu, du edle Gabe ontdekte  de musicoloog Albert Clement een aantal jaren geleden. Niet vaak te horen op een orgelconcert: twee Duetto’s van de vier die in Bachs Clavierübung staan. Ze zijn zó knap geschreven dat het bijkans niet opvalt dat het ‘maar’ om twee stemmen gaat die met elkaar in gesprek zijn. Ardesch besluit zijn Bach-programma met de onvolprezen Passacaglia c-moll. Over dit onvolprezen muzikale bouwwerk is al menig analyserend verhaal geschreven.


30 juni – Orgelconcert in Leens

De Petruskerk in Leens heeft sinds 1734 een rijkelijk gevulde westkant sinds het vorige orgel daar plaatsmaakte voor het eerste grotere orgel dat Albertus Anthoni Hinsz  afleverde. De gekozen vormgeving  zou tot zijn laatste grotere instrument in Uithuizermeeden (1785) worden gebezigd.

Het concert van zaterdagavond – aanvang 20. 00 uur – wordt gegeven door de organist en beiaardier Rien Donkersloot die zijn programma begint en afsluit met een improvisatie. Donkersloot studeerde bij Bas de Vroome en Ben van Oosten; beide conservatoriumstudies sloot hij cum laude af. In 2016 was Donkersloot prijswinnaar bij het Beiaardimprovisatie-concours in Breda.

Aan orgelliteratuur speelt Donkersloot zaterdagavond werk van Buxtehude, Van den Kerckhoven, Micheelsen en Bach. Van Hans Friedrich Micheelsen (1902-1973) horen we het Orgelconcert nr. 2 “Es sungen drei Engel.” Van Bach klinkt het fraaie Von Gott will ich nicht lassen en het Praeludium en fuga G-dur  (BWV 550). Dit werk schreef Bach waarschijnlijk tijdens zijn organistschap  in Arnstadt toen hij nog geen twintig jaar oud was. De muzikale zeggingskracht van later is in dit stuk al ruimschoots aanwezig. Met de virtuoze fuga lijkt Bach wel te willen zeggen aan de kerkgangers aldaar: Kijk dit kan ik al schrijven en ook nog eens vlot spelen!


23 juni – Opnieuw een Duitse organist in Leens

Het wekelijkse zaterdagavondconcert  op het door de in Hamburg geboren en getogen orgelmaker Albertus Anthoni Hinsz in 1734 voltooide orgel in de Petruskerk van Leens wordt de komende zaterdag verzorgd door Wolfgang Zerer. Deze zeer bekende organist en docent woont in Hamburg. Hij komt naar Leens met werken van F. Tunder, D. Buxtehude W. A. Mozart en J.S. Bach.

Het concert, aanvang 20.00 uur, wordt geopend met de partita over Wer nur den lieben Gott läszt walten van Georg Neumark (1621-1681), van wie we niet vaak iets horen. De concertgever vermeldt erbij dat verscheidene variaties van andere componisten zijn. Hij speelt deze partita op het kabinetorgel dat aan de zuidkant in het koor staat. Het verdere programma klinkt via het Hinsz-orgel, met Buxtehudes Praeludium in D en een koraalbewerking, gevolgd door werk van Buxtehudes voorganger, Franz Tunder, met diens koraalfantasie In dich hab ich gehoffet, Herr. Van Mozart horen we de imposante driedelige Fantasie f-moll.

Bach heeft zaterdagavond het laatste woord met het Prealudium en fuga C-dur (BWV 531). Dit vroege werk van de grootmeester begint met een stoere pedaalsolo; de fuga met zijn  thema met octaafsprongen werkt aangenaam rusteloos.


16 juni – Strange Love in Leens

De organisator van de jaarlijkse concerten op het Hinsz-orgel in de Petruskerk van Leens – de Stichting Hinszorgel Leens – krijgt regelmatig verzoeken van organisten die met een solist een concert willen geven. Soms is daar een aanbieding bij die er echt uitspringt. Zaterdag aanstaande, aanvang 20.00 uur, is het zover: verliefdheid tussen het Hinsz-orgel en een contrabas! De vonk sloeg meteen over, het programma van James Oesi (contrabas) en Andrew Wright (orgel) heet dan ook Strange Love. De in Londen geboren Oesi (Londen 1988) is sinds zijn komst naar Nederland bekend geworden doordat hij als een van de weinigen zich richt op de contrabas als solo-instrument. Wright studeerde naast piano, tevens orgel bij Ben van Oosten in Den Haag. Het bijzondere samengaan van deze instrumentalisten levert in Leens een programma op met gearrangeerd werk van Händel, Ravel, Gliere, Fauré en Bloch. Tevens speelt Wright drie werken van de grote Bach. Het concert wordt besloten met een stuk van ene Pablo de Sarasate  (1844-1908) en heet “Zigeunerweisen”.  Dat is eens heel wat anders dan meestal zo’n afsluitend vertrouwd Preludium en fuga …


9 juni – Organist uit Ostfriesland in Leens

De provincie Groningen en Ostfriesland hebben qua kerken en orgels en ook de taal veel met elkaar gemeen. Zo is het vijftiende-eeuwse koor van de St.- Ludgerikirche in Norden waarschijnlijk van dezelfde bouwmeester als het koor van de Groninger Martinikerk. De Ostfriese orgelmaker Wenthin maakte twee orgels in Groningerland, de orgelmakers Lohman kwamen vanuit Emben omstreeks 1790 definitief naar de Stad. Dit tot groot ongenoegen van orgelmaker Freytag. En zaterdagavond, aanvang 20.00 uur, zal de organist van de Ludgerikirche van Norden, Thiemo Janssen, in Leens een concert geven. Hij is samen met zijn echtgenote organist in Norden, Bovendien is zij er de cantor.

Janssens programma sluit mooi aan bij de ‘bijnaam’ die het Leenster orgel heeft: het drie B-orgel. Dit vanwege het door organisten regelmatige programmeren van werk van Buxtehude, Böhm en Bach op het Hinsz-orgel dat de ideale ‘spreekbuis’ is voor muziek van deze drie orgelgrootheden. Van Buxtehude horen we ondermeer een koraalbewerking en de Passacaglia in d, van  Böhm klinkt ondermeer het bevallige Jesu, du bist allzu schöne (aria met veertien variaties) en van Bach ondermeer de derde triosonate  en de Toccata in C (BWV 566) . De zes triosonates schreef Bach destijds als oefenstof voor zijn oudste zoon. Deze zal daar een aardige kluif aan hebben gehad, maar uiteindelijk was zijn spelniveau zo hoog als dat van zijn geniale vader.


2 juni – Mendelssohn en meer op Hinsz-orgel Leens

Op het barokke Hinsz-orgel (1733) klinkt muziek van Felix Mendelssohn-Bartholdi uitstekend, want het meeste orgelwerk van hem gaat min of meer terug naar de barokke Bach. Mendelssohn was ook de eerste die in de negentiende eeuw Bachs Matthäuspassion weer uitvoerde.

Op het concert in Leens zaterdagavond, aanvang 20.00 uur, laat de organist Matthias Havinga  orgelmuziek van Mendelssohn en Bach horen in grote werken, zoals Mendelssohn’s Sonate VI, Feitelijk is dit geen sonate in de klassieke zin, maar een koraal met variaties over het lied Vater unser im Himmelreich. Van Bach horen we ondermeer diens wonderschone trio over Allein Gott in der Höh sei Ehr (BWV 662) en het Praeludium en fuga in Es. Havinga is voor orgel, evenals zijn broer Johanan voor piano, cum laude afgestudeerd. Havinga is sinds vorig jaar hoofdvakdocent orgel aan het Conservatorium van Amsterdam. Hij volgt hierin zijn vroegere leraar Jacques van Oortmerssen op die in 2015 plotseling overleed. Op zijn concert in Leens zaterdag speelt Havinga ook een koraalbewerking van hem, alsmede twee delen uit Square, van de vorig jaar overleden Wim de Ruiter. Van de Vlaamse barokcomponist Peeter Cornet laat Havinga drie delen horen uit diens Salve Regina.


Orgeldag Noord Nederland 2018

Zie de pagina orgeldag voor een korte impressie van deze dag geschreven door Dirk Molenaar.


26 mei – Een invaller op de Leenster orgelbank

Het zou de Rijssense organist Dick Sanderman zijn die het concert van 26 mei aanstaande op het Leenster Hinsz-orgel zou verzorgen. Ware het niet dat hij in het buitenland ziek werd en momenteel thuis aan moet sterken en rust nemen. Gelukkig was er een Groninger organist die bereid was het concert over te nemen, uiteraard met een ander programma. Dat is de organist Jellegeert Postma uit Pieterzijl. Postma studeerde orgel aan het Stedelijk Conservatorium in Groningen bij Wim van Beek, koordirectie bij Cees Rotteveel, kerkmuziek bij Caspar Honders en klavecimbel bij Jaques Ogg. Ook studeerde hij schoolmuziek. Postma is als cantor-organist verbonden aan de kerken van Grootegast en Hardegarijp. Naast concerten als organist en continuo-speler geeft hij met zijn echtgenote, de blokfluitiste Berta Kwant, regelmatig concerten in binnen- en buitenland.

In Leens speelt Postma werken van ondermeer Frescobaldi, Froberger, Sweelinck en Bach. Hij brengt zaterdagavond tevens een werk van eigen hand: variaties over “If she forsake me” (Phillip Rossetter). Het komt zeer weinig voor dat een Gróninger organist eigen composities speelt, dus dit mag een aangename bijzonderheid heten. Het ‘invalconcert’ wordt besloten met Bach: een koraalgebonden werk – Dies sind die heil’gen zehn Gebot – en een vrij werk. Op bepaalde manier is dit werk echter niet zo vrij, want het is Bachs beroemde Passacaglia (BWV 582). In een passacaglia is namelijk de bas ‘de baas’. Boven dit steeds terugkerende basthema gebeurt er van alles in het stemmenweefsel erboven, vele variaties lang. Bij Bachs meesterwerk zijn dat er twintig. Aan dat variëren gaat de bas ook meedoen. Ook wordt het thema soms verlegd naar een andere stem. De aaneengeschreven variatiereeks  mondt uit in een grootse fuga op het beginthema, met twee vaste tegenstemmen, contrasubjecten geheten, afgesloten met een zevenstemmig slotakkoord. Dan is de organist uiteraard allang op het volle werk.


19 mei – Vioolimitatie op Hinsz-orgel Leens

Op het concert dat de welbekende organist en pianist Leo van Doeselaar zaterdag aanstaande – aanvang 20.00 uur – in Leens geeft, zal het Hinsz-orgel het geluid van een viool proberen over te brengen. Het instrument orgel is in de loop der eeuwen één grote imitator geworden, resulterend in registers als Trompet, Fagot, Dulciaan, Hobo, Violoncel, Trommel. Ja, zelfs de mens kan op een orgel nagedaan worden: Vox Humana. In Leens is het register Viola, of Viola di gamba niet aanwezig, maar sinds het mode werd om strijkorkestmuziek voor het orgel te arrangeren, zijn het de Prestanten van het orgel – die in het front staan – die dan worden ingezet. Deze registers hebben van zichzelf al een lichte aanzet, een streek. Van Doeselaar heeft voor Leens wel vaker een speciaal thema, maar deze keer heeft het concertuur de titel Imitatio violistica. De term komt van de Sweelinck-leerling Samuel Scheidt (1587-1654). Van Doeselaar speelt uit Scheidts Tabulatura Nova de Cantio sacra over Vater unser im Himmelreich, waar in de vijfde variatie de frasering van een viool wordt geïmiteerd. Tevens speelt hij voor orgel overgezette vioolwerken van een paar andere componisten, zoals van Marc-Antoine Charpentier. Bach heeft uit zijn eigen werk voor viool ook wel eens een transcriptie voor orgel gemaakt. Van Doeselaar speelt er twee, alsmede Bachs partita nr. 2 voor vioolsolo, in een bewerking voor klavecimbel van Gustav Leonhardt, voor orgel aangepast door de concertgever.

Een bijzonder concert dus: viool door de mond van een orgel.


12 mei – Orgeldag Noord-Nederland start van orgelseizoen Leens

De jaarlijkse Orgeldag Noord-Nederland op de tweede zaterdag van mei is een dag waarop meer dan honderd kerken gastvrij openstaan. Van te voren aangemelde spelers kunnen dan een half uur alle klanken van het desbetreffende historische orgel verkennen. De organisatie ervan is sinds jaar en dag in handen van de Stichting Hinszorgel Leens. Op deze dag speelt de wind niet alleen voor orgelpijpen een wezenlijke rol, maar ook voor draaiende molens: de Nationale molendag. En de wind is deze dag ook vóór of tegen op de Nationale fietsdag. De Orgeldag Noord-Nederland  wordt steevast afgesloten met een voor ieder aansprekend concert op het Hinsz-orgel (1733) in de Petruskerk van Leens. Dit uur concert, dat voor sommige orgelspelers soms een kleine reünie is, begint om 17.00 uur. Organist is dan Geert Bierling, stadsorganist van Rotterdam. Hij zal tevens het achttiende-eeuswe kabinetorgel bespelen dat sinds vorig jaar in de Petruskerk staat. Op het concertprogramma staan werken van Händel, Bach en van de concertgever zelf. Van eerstgenoemde klinkt een door Bierling gemaakte orgelbewerking van delen uit het zeer bekende Music for the Royal Firework. Maar er is tijdens dit concert ook iets bijzonders: de presentatie van het Schnitgerboek, een bundel met zes koraalbewerkingen in barokstijl, door Bierling gecomponeerd. Bij het maken ervan liet hij zich inspireren door Bachs koraalbewerkingen en door de historische orgels die hij als jonge orgelstudent tijdens zijn orgel(zoek)tocht in het Groningerland tegenkwam. Het Leenster instrument maakte toen op hem grote indruk. Voor Bierling is Hinsz’ opus 2 “telkens weer een feest.”